องค์ความรู้ : ๑๖ ผลสำเร็จที่โดดเด่น ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดจันทบุรี

whiteศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ได้ทำการศึกษา ค้นคว้าทดลองและวิจัย เพื่อแก้ไขปัญหาให้กับเกษตรกร ชาวประมง จนเกิดเป็นองค์ความรู้ ผลสำเร็จที่โดดเด่นสามารถขยายผลให้กับประชาชนนำไปปฏิบัติมี ๑๖ เรื่อง ดังนี้

148. การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติท้องทะเล

whiteอดีตทรัพยากรธรรมชาติท้องทะเลในบริเวณพื้นที่ชายฝั่งทะเลของศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ค่อนข้างเสื่อมโทรม ทรัพยากรประมงถูกทำลาย เนื่องจากการทำประมงที่ผิดวิธี และการจับสัตว์น้ำเกินกำลังการผลิตของธรรมชาติ จึงได้น้อมนำแนวพระราชดำริ มาบริหารจัดการและฟื้นฟูทรัพยากรประมงให้กลับคืนความอุดมสมบูรณ์ โดยมุ่งเน้นให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติท้องทะเล เช่น การอนุรักษ์ปะการัง การอนุรักษ์หญ้าทะเล การทำปะการังเทียม การปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำ และธนาคารปูม้า เพื่อเป็นการสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติท้องทะเล และทำให้ประชาชนมีรายได้อยู่ร่วมกับทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

 

149. การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติป่าชายเลน

whiteป่าชายเลนเปรียบเสมือน “บ้าน” เป็นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต เป็นแหล่งรวมของพันธุ์ไม้และสัตว์นานาชนิด โดยเฉพาะสัตว์น้ำได้อาศัย วางไข่ ตัวอ่อนได้อาศัยเป็นที่หลบภัยก่อนเติบโต และออกสู่ทะเล ทำหนาที่ดูดซับกรองของเสีย และสิ่งปฏิกูลที่ปะปนมากับน้ำ ทั้งยังฟอกน้ำเสียให้เป็นน้ำดี ป้องกันการพังทลายของดินโดยสร้างรากยึดเกาะ มีส่วนสร้างสมดุลของระบบนิเวศ ป่าชายเลนเป็นเหมือน “อู่ข้าวอู่น้ำ” ของชาวบ้านที่อาศัยบริเวณชายฝั่งทะเล การอนุรักษ์และการจัดการป่าชายเลนอย่างถูกต้องและเหมาะสม จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้ป่าชายเลน คงอยู่ต่อไปอย่างอุดมสมบูรณ์ และสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืน

 

150

. การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติป่าไม้และสัตว์ป่า

whiteทรัพยากรที่สำคัญที่สุดของโลก คือ ดิน ป่าไม้ สัตว์ป่า น้ำ แร่ธาตุ สิ่งแวดล้อม ป่าไม้เป็นทรัพยากรที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต และเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ ป่ามีประโยชน์ในการรักษาความสมดุลของสิ่งแวดล้อม ถ้าป่าไม้ ถูกทำลายลงไป ย่อมส่งผลกระทบกับสภาพแวดล้อมที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ เช่น สัตว์ป่า ดิน น้ำ อากาศ และส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและสังคมได้

 

151

. การเลี้ยงกุ้งทะเลระบบปิด

whiteการเลี้ยงกุ้งทะเลระบบเปิด “แบบพัฒนา” ดำเนินการได้ยาก เนื่องจากรูปแบบการเลี้ยงกุ้งในอดีต จะมีการเปลี่ยนถ่ายน้ำทิ้งระหว่างฟาร์มกับแหล่งน้ำธรรมชาติโดยตรง ซึ่งมีโอกาสจะได้รับอันตรายจากคุณภาพน้ำที่เป็นพิษและติดเชื้อโรค จึงได้ส่งเสริมให้เกษตรกรเลี้ยงกุ้งทะเลด้วยระบบปิด โดยนำระบบชลประทานน้ำเค็ม เข้ามาแทนที่ระบบคลองส่งน้ำธรรมชาติ เพื่อลดปัญหาการระบาดของโรค เพิ่มอัตรารอดของกุ้งได้มากขึ้น

 

152

. การเพาะและการอนุบาลปลาการ์ตูน

whiteปลาการ์ตูน เป็นปลาที่มีสีสันสดใส สวยงาม น่ารัก ปลาการ์ตูนจะมีการวางไข่เดือนละ ๒ ครั้ง วางไข่ครั้งละ ๕๐๐ – ๑,๐๐๐ ฟอง หลักจากวางไข่ ๗ – ๘ วัน ไข่ฟักตัว อายุ ๒ – ๓ เดือน ลูกปลาจะมีขนาด ๑ นิ้ว สามารถจำหน่ายได้ โดยมีต้นทุนเริ่มแรกค่าโรงเรือน/ระบบน้ำ/ค่าอุปกรณ์ ๔๐๐,๐๐๐ บาท ค่าพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ (๕๐ คู่) ๔๐,๐๐๐ บาท ต้นทุนผันแปร ต้นทุนการผลิตต่อเดือน ๑๕,๐๐๐ บาท ต้นทุนการผลิต ๙.๑๐ บาท/ตัว และค่าตอบแทน จำหน่ายปลาอายุ ๒ เดือน (ขนาด ๑ นิ้ว) ตัวละ ๓๐ บาท

 

153

. การผลิตปุ๋ยหมักดินเลนนากุ้ง

whiteปุ๋ยหมักดินเลนนากุ้งเป็นการปรับเปลี่ยนของเสียให้เป็นของดี โดยนำดินเลนนากุ้งมาผ่านกระบวนการหมักร่วมกับวัสดุเหลือใช้จากการเกษตร เช่น เปลือกผลไม้ ฟางข้าว พืชสด ฯลฯ เพื่อให้เกิดการย่อยสลาย ปุ๋ยหมักดินเลนกุ้งช่วยให้ดินไม่เสื่อมสภาพ ดินร่วนซุย ช่วยประหยัดและลดอัตราการใช้ปุ๋ยเคมี ปุ๋ยหมักจากดินเลนนากุ้งสามารถใช้ได้ดีกับพืชผักกินใบ ไม้ดอกและไม้ประดับ สามารถใช้ได้กับต้นผลไม้ได้หลายชนิด ต้นทุนการผลิต มีวัตถุดิบดังนี้ ฟางข้าว ปุ๋ยยูเรีย ดิน ถุง รวมต้นทุน ๑,๐๗๒ บาท ผลตอบแทน ๑,๕๐๐ บาท

 

1-56-7_028

154

. การปรับปรุงบำรุงดินการป้องกันโรคพืชและแมลงโดยชีววิธี

whiteเป็นแนวทางในการพัฒนาพื้นที่ การปรับปรุงบำรุงดิน เป็นการลดต้นทุนการผลิตเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับดินด้วยการผลิตปุ๋ยหมักหรือสารสกัดชีวภาพ เพื่อเป็นประโยชน์แก่เกษตรกรในการพัฒนาไปสู่เกษตรอินทรีย์ ซึ่งเกษตรกรสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง โดยเห็นได้จากผลสำเร็จการปรับปรุงบำรุงดินในนาข้าว นาข้าว ๙ ไร่ สามารถผลิตข้าวได้ ๕,๓๐๐ กิโลกรัม

 

155

1-56-7_031

. การเพาะเห็ดเศรษฐกิจ

whiteเห็ดมีคุณค่าทางโภชนาการสูงและอุดมไปด้วยโปรตีน วิตามินและเกลือแร่ ปัจจุบันสามารถเพาะเลี้ยงเห็ดได้ตลอดปี เช่น เห็ดนางฟ้า เห็ดขอนขาว ขอนดำ เห็ดบด นางรม เป๋าฮื้อ ฮังการี หูหนู ตีนแรด เห็ดโคนญี่ปุ่น ซึ่งการเพาะเลี้ยงเห็ดจะใช้พื้นที่เพียงเล็กน้อยและใช้วัสดุเพาะที่หาได้ในท้องถิ่น เช่น ฟางข้าว เศษมันสำปะหลัง เปลือกถั่วเหลือง ถั่วเขียว ซังข้าวโพด ใบแฝก และขี้เลื่อย สามารถสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรได้เป็นอย่างดี

ชนิดเห็ด                        ต้นทุน                           ผลกำไร

(บาท/ก้อน)                            (บาท/ก้อน)

เห็ดนางฟ้า                             ๔ บาท                                    ๒.๒๕ บาท

เห็ดโคนญี่ปุ่น                         ๕ บาท                                    ๑๖.๐๐ บาท

เห็ดฮังการี                              ๔ บาท                                    ๓.๕๐ บาท

เห็ดหลินจือ                            ๔ บาท                                    ๓๓.๕๐ บาท

เห็ดขอนขาว                           ๔ บาท                                    ๘.๕ บาท

เห็ดเป๋าหื้อ                             ๔ บาท                                    ๘.๕๐ บาท

 

 

1-56-7_034

156

. การผลิตผักปลอดสารพิษในพื้นที่ดินทราย

whiteผลผลิตที่ได้จะมีคุณภาพดีและปลอดภัยจากสารพิษตกค้าง โดยวิธีการปลูกพืชหมุนเวียนอย่างเป็นระบบ เลือกชนิดพืชที่จะปลูกคนละชนิด และปลูกพืชในหลุมเดียวกัน แต่จะปลูกหมุนเวียนต่างเวลา เพื่อป้องกันปัญหาการระบาดของโรคและแมลง ทำให้ประหยัดต้นทุนในการเตรียมดิน จึงเป็นระบบการปลูกพืชรูปแบบหนึ่งที่น่าสนใจและให้เกษตรกรสามารถนำไปปฏิบัติได้

ตารางต้นทุนการผลิตและรายได้

รายการ                                     กวางตุ้งใบ          ผักบุ้ง                ฮ่องเต้               คะน้า

รายได้ (บาท/ไร่)                    ๘๔,๐๐๐                ๓๐,๐๐๐                ๗๒,๐๐๐                ๙๐,๐๐๐

ต้นทุน (บาท/ไร่)                     ๑๔,๗๙๐                ๒๐,๓๙๘                ๑๔,๔๓๔                ๑๕,๙๐๒

ผลตอบแทน (บาท/ไร่)          ๖๙,๒๑๐                ๙,๖๐๒                   ๕๗,๕๖๖                ๗๔,๐๙๘

ในพื้นที่สามารถปลูกพืชทั้ง ๔ ชนิด หมุนเวียนตลอดปี และแต่ละชนิดพืชปลูกได้ ๒ ครั้งต่อปี

 

157

๑๐. การผลิตไม้ดอกในพื้นที่ในพื้นที่ดินทราย

whiteไม้ดอก มีความสำคัญกับชีวิตประจำวันของผู้คนมากขึ้นมีความต้องการใช้ไม้ดอก เพื่อใช้ในการประดับตกแต่งตามงานต่าง ๆ การปลูกไม้ดอกให้สวยงามตลอดทั้งปี และมีคุณภาพตรงกับความต้องการของตลาด จำเป็นต้องมีความรู้และเทคนิคในการผลิต ต้นทุนการผลิต ไม้ดอกและผลตอบแทนที่ได้ต่อไร่ เช่น ดาวเรือง ลงทุน ๕๔,๗๙๐ บาท กำไร ๖๒,๘๒๒ บาท, ลงทุน ๑๓๓,๔๗๕ บาท กำไร ๒๔๙,๕๖๕ บาท

 

158

1-56-7_047

๑๑. การปลูกไม้ผลเศรษฐกิจปลอดสารพิษ

รายการ                         ทุเรียน   มังคุด    เงาะ      ลองกอง

ต้นทุน                    ๑๐          ๑๒          ๘             ๑๐

(บาท/กิโลกรัม)

กำไร                      ๒๐          ๒๘          ๗             ๒๐

(บาท/กิโลกรัม)

whiteการผลิตไม้ผลเศรษฐกิจปลอดภัยสารพิษ เป็นการนำเอาเทคโนโลยีการผลิตพืชที่เหมาะสมมาปรับใช้ ผลผลิตที่ได้จะมีคุณภาพดีตรงความต้องการของตลาดและผู้บริโภค วิธีการผลิตมีความปลอดภัย ไม่เกิดผลกระทบต่อผู้ผลิต ผู้บริโภค และสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ยังเหมาะสมต่อไม้ผลเศรษฐกิจพันธุ์เมือง เช่น เงาะ ทุเรียน มังคุด และลองกอง เป็นต้น

 

159

161

 

 

๑๒. การเพาะเลี้ยงหนอนแมลงวันเพื่อทดแทนโปรตีนจากอาหารสัตว์

whiteปัจจัยที่สำคัญสำหรับการเลี้ยงสัตว์ปีก หรือสัตว์ทั่วไปคือ อาหารที่ดีมีคุณภาพ มีคุณค่าทางโภชนาการครบถ้วน และราคาถูก ปัจจุบันเกษตรกรประสบปัญหาจากต้นทุนค่าอาหารที่มีราคาแพง จึงมีการนำวัตถุดิบที่เหลือใช้จากภาคการเกษตรที่หาได้ในท้องถิ่น เช่น กากปู หัวกุ้ง เปลือกไข่ รำหยาบ รำละเอียด และผลไม้สุก มาเป็นวัตถุดิบในการเพาะหนอนสำหรับเลี้ยงสัตว์ปีก เพื่อทดแทน หรือลดต้นทุนค่าอาหารสำเร็จรูปที่มีราคาแพง อีกทั้งยังปลอดภัยต่อผู้บริโภคและไม่สร้างมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม เปรียบเทียบต้นทุนระหว่างอาหารสำเร็จรูปกับหนอนแมลงวัน

– อาหารสำเร็จรูป กิโลกรัมละ ๑๖ บาท

– หนอนแมลงวัน กิโลกรัมละ ๔.๓๓ – ๕.๔๕ บาท

 

162

163

๑๓. การแปรรูปผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำ

สัตว์น้ำอุดมไปด้วยวิตามินและแร่ธาตุที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย แต่สัตว์น้ำมักเน่าเสียได้ง่ายกว่าเนื้อสัตว์ประเภทอื่น เพื่อเป็นการรักษาคุณภาพของสัตว์น้ำให้นานยิ่งขึ้น จึงมีการแปรรูปสัตว์น้ำ เพื่อเพิ่มมูลค่าและสร้างรายได้เสริมให้กับเกษตรกร เช่น การแปรรูปหอยนางรม การผลิตกะปิ และน้ำปลาคุณภาพดี การผลิตหอยหวาน การแปรรูปแมงกะพรุนและการผลิตปลาหวาน เป็นต้น

การลงทุนการแปรรูปผลิตภัณฑ์ ข้าวเกรียบหอยนางรม มีต้นทุนวัตถุดิบและแรงงานทั้งสิ้น ๖,๙๓๐ บาท ได้ผลกำไร ๖,๕๗๐ บาท

 

164

 

 

๑๔. การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร

คือการนำผลผลิตทางการเกษตรที่อยู่ในพื้นที่นำมาแปรรูป เพื่อเพิ่มมูลค่าของผลผลิต ช่วยยืดระยะเวลาและเก็บรักษาคุณภาพของผลผลิตได้นานขึ้นโดยไม่เน่าเสีย เกิดผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ที่มีรูปแบบและรสชาติที่หลากหลาย ช่วยเพิ่มช่องทางของการตลาดให้มากยิ่งขึ้น เช่น ข้าวเกรียบ แยมลูกหม่อน ข้าวกล้องงอก น้ำข้าวกล้องงอก หน่อไม้บรรจุถุงสุญญากาศ ไอศกรีม เป็นต้น

การลงทุนการแปรรูปผลิตภัณฑ์ ข้าวกล้องงอกหอมมะลิ จากข้าวเปลือก ๓๐ กิโลกรัม ได้ข้าวกล้องงอก ๒๒ กิโลกรัม ต้นทุนการผลิต ๓๗ บาท/กิโลกรัม กำไร ๓๓ บาท/กิโลกรัม

 

165

๑๕. การแปรรูปสมุนไพร

คือ การเปลี่ยนแปลงสถานะของสมุนไพร มีสรรพคุณทางยาที่แตกต่างกัน การแปรรูปผลิตภัณฑ์สมุนไพรมีคุณภาพดี ตลอดจนการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพใกล้เคียงผลิตภัณฑ์เดิมมากที่สุด เนื่องจากผลิตภัณฑ์บางประเภทไม่สามารถคงสภาพอยู่ได้นาน การแปรรูปจึงเข้ามามีบทบาทสำคัญ เพื่อให้คุณค่าและสรรพคุณสมุนไพรคงอยู่ การแปรรูปสมุนไพรเพื่อให้เกษตรกร และกลุ่มแม่บ้าน มีรายได้เสริมนอกภาคการเกษตร ลดรายจ่ายในครัวเรือน ต้นทุนการแปรรูป การทำประสักเชื่อม ๒,๔๐๐ บาท กำไร ๑,๒๐๐ บาท ต่อประสัก ๑๐ กิโลกรัม

 

166

๑๖. การเลี้ยงและแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผึ้งและชันโรง

whiteผลผลิตที่ได้จากการเลี้ยงผึ้งและชันโรงเช่น น้ำผึ้ง รอยัลเยลลี่เกสรผึ้ง โปรโปลิส ไขผึ้ง พิษผึ้ง สามารถนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง อาหารเสริม อุตสาหกรรมเทียนไข ฯลฯ ซึ่งเป็นการเพิ่มมูลค่าให้ผลิตภัณฑ์และสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรได้เป็นอย่างดีเช่น น้ำสมุนไพรผสมน้ำผึ้ง แชมพูสมุนไพร น้ำผึ้ง สบู่นมผึ้ง โลชั่น ลิปบาล์ม ครีมทาส้นเท้า ต้นทุนการเลี้ยงผึ้ง ค่าพันธุ์ผึ้ง + ค่าขยายรัง ๔,๒๐๐ บาท กำไร ๗๕,๘๐๐ บาท

 

167

 

whiteความสำเร็จของการพัฒนาตามแนวพระราชดำริดังกล่าวสามารถให้ผู้สนใจเข้าไปฝึกอบรมที่ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตำบลคลองขุด อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี ๒๒๑๒๐ โทร. ๐๓๙-๔๓๓๒๑๖-๘ หรือ http://www.fisheries.go.th/cf-kung_krabaen/

Print