แนะนำโครงการ : พื้นที่ส่งเสริมการผลิตข้าว

2-57-5_002

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ทรงเปิดแพรคลุมป้ายโรงสีข้าวชุมชน บ้านอ่าวเคียน ตำบลชะเมา อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช เมื่อวันที่ ๑๘ กรกฎาคม ๒๕๕๗

พื้นที่ส่งเสริมการผลิตข้าว
whiteลักษณะทั่วไปของพื้นที่ตำบลชะเมาส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม อยู่ในพื้นที่นาแปลงใหญ่ของลุ่มน้ำปากพนัง ในอดีตแหล่งน้ำหลักของพื้นที่คือ คลองเชียรใหญ่และคลองชะเมา เมื่อเริ่มมีปัญหาในช่วงฤดูแล้งขาดแคลนน้ำและฤดูฝนน้ำท่วมขังเป็นเวลานาน กรมชลประทานได้พัฒนาระบบชลประทานโดยการก่อสร้างประตูระบายน้ำปิดกั้นไม่ให้น้ำเค็มรุกเข้าลำน้ำ แม้ว่าสามารถป้องกันน้ำเค็มรุกเข้าแหล่งน้ำแต่ไม่สามารถขจัดความเสี่ยงเรื่องการขาดแคลนน้ำจืดและน้ำท่วมขังทำให้ผลผลิตข้าวเสียหาย เนื่องจากไม่สามารถสร้างหลักประกันน้ำต้นทุนเพื่อการขาดแคลนและความสามารถในการระบายน้ำออกจากพื้นที่ การให้ความช่วยเหลือของกรมชลประทานเป็นเพียงการสนับสนุนเครื่องสูบน้ำเคลื่อนที่แล้วกระจายน้ำตามศักยภาพของลำน้ำที่มีอยู่ในพื้นที่ การระบายน้ำก็ไม่สามารถจัดการได้เบ็ดเสร็จ เพราะเป็นพื้นที่กลางน้ำ ปริมาณน้ำจากต้นน้ำลุ่มน้ำย่อยคลองเสาธง และบางส่วนของลุ่มน้ำโคกยาง ไหลผ่านพื้นที่ก่อนไหลลงสู่แม่น้ำปากพนังและไหลออกสู่ทะเลอ่าวปากพนัง
2-57-5_003

การจัดการน้ำสนับสนุนการผลิต

whiteโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนังอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ที่ดำเนินการพัฒนาทั้งระบบลุ่มน้ำ ทำให้พื้นที่ตำบลชะเมาได้รับประโยชน์จากโครงการที่จะสามารถบรรเทาปัญหาพื้นที่ได้ กล่าวคือมีการจัดการป้องกันไม่ให้น้ำเค็มรุกเข้าพื้นที่การเกษตร การระบายน้ำคงค้างออกจากพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ การปรับปรุงระบบชลประทานโดยการขุดคลองชักน้ำเพื่อการนำน้ำเข้าสู่แปลงนาโดยเกษตรกรสูบน้ำขึ้นมาใช้เอง และสามารถระบายน้ำในแปลงนาออกสู่ลำน้ำสายหลักในพื้นที่ออกสู่แม่น้ำปากพนังได้ ทั้งนี้การพัฒนาระบบการกระจายน้ำชลประทานและการระบายน้ำเป็นไปตามศักยภาพของพื้นที่
whiteเมื่อเกษตรกรเริ่มเกิดความเชื่อมั่นในปัจจัยพื้นฐานการผลิต คือทรัพยากรน้ำที่สามารถจัดการได้จึงเกิดแรงจูงใจในการประกอบอาชีพดั้งเดิมของพื้นที่ ปี พ.ศ. ๒๕๔๙ การบริหารจัดการน้ำลุ่มน้ำปากพนังเกิดความลงตัว การจัดการผลิตข้าวในพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนังในพื้นที่เริ่มได้รับความสนใจของเกษตรกรทั่วไป สำหรับเกษตรกรทำนาตำบลชะเมารวมกลุ่มกันทั้งตำบล ๗ หมู่บ้าน สมาชิก ๖๘ คน แต่เนื่องจากการดำเนินงานของกลุ่มขาดความต่อเนื่องไม่สามารถให้บริการแก่สมาชิกเกษตรกรได้เกษตรกรทำนาหมู่ที่ ๗ ได้รวมตัวจัดตั้งกลุ่มใหม่จำนวน ๒๕ คน ดำเนินกิจกรรมร่วมกัน เช่น การเตรียมดิน การไถนา การหว่านข้าว การเก็บเกี่ยว และการขนส่ง วัตถุประสงค์เพื่อดำเนินกิจกรรมช่วยเหลือการทำนาของสมาชิก

การจัดกระบวนการส่งเสริมพัฒนาอย่างเป็นระบบ
whiteการดำเนินงานพัฒนาอาชีพภาคเกษตรภายใต้แผนแม่บทการพัฒนาอาชีพโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนังฯ เล็งเห็นความพร้อมของการรวมกลุ่มในการฟื้นฟูการทำนาในพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง จึงได้กำหนดเป็นจุดนำร่องในการส่งเสริมการปลูกข้าวจัดตั้งเป็นศูนย์ข้าวชุมชนบ้านอ่าวเคียน หมู่ที่ ๗ ตำบลชะเมา โดยให้การถ่ายทอดความรู้ตามกระบวนการโรงเรียนเกษตรกร และสนับสนุนเมล็ดพันธุ์ในการจัดทำแปลงเมล็ดพันธุ์ข้าวชุมชนเพื่อผลิตเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้เอง การกระจายพันธุ์ทั้งในพื้นที่ตำบลและนอกพื้นที่ เมื่อพัฒนาการรวมกลุ่มมีความเข้มแข็งสามารถดำเนินงานได้เอง จึงขอขึ้นทะเบียนกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผลิตข้าวบ้านอ่าวเคียน โดยมีกิจกรรม คือ ผลิตเม็ดพันธุ์ข้าวแปรรูปข้าว (ข้าวกล้อง, ข้าวซ้อมมือ, ข้าวสารขาว) และผลิตปุ๋ยอินทรีย์ โดยใช้สถานที่ บ้านนางอารี กองทอง บ้านเลขที่ ๘๗/๒ หมู่ที่ ๗ เป็นที่ดำเนินการในกิจกรรมของกลุ่ม

การสร้างโอกาส สร้างมูลค่าผลผลิต
whiteการดำเนินงานของกลุ่มมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องหน่วยงานต่าง ๆ ได้เข้ามาส่งเสริมพัฒนาทั้งด้านการผลิตการตลาด และการสร้างอาชีพเสริมเพิ่มรายได้ ทำให้กลุ่มมีความสามารถในการสร้างศักยภาพและโอกาสในอาชีพการทำนาเพิ่มมากขึ้น เช่น ปลูกข้าวพันธุ์ปทุมธานี ๑ พันธุ์หอมนิล เพื่อบริโภคในครัวเรือนและแปรรูปข้าวกล้องจำหน่าย ปลูกข้าว ผลิตเมล็ดพันธุ์จำหน่ายให้กับศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสุราษฎร์ธานี ปลูกข้าวพันธุ์ผสมจำหน่ายข้าวเปลือกให้กับโรงสีการสร้างมาตรฐานของกลุ่มสามารถเข้าสู่ศูนย์ข้าวชุมชนดีเด่นระดับภาค ผลผลิตจำหน่ายผลิตภัณฑ์ข้าวกล้องหอมปทุมระดับ ๔ ดาว
2-57-5_010

เชื่อมโยงเครือข่ายขยายกลุ่มทำนา
whiteผลิตภัณฑ์ถูกเผยแพร่ในสื่อออนไลน์ การจัดแสดงและจำหน่ายโดยการสนับสนุนของหน่วยงานที่ควบคุมมาตรฐาน ความต้องการของตลาดขยายตัวเพิ่มขึ้นทำให้การแปรรูปเป็นข้าวสารการให้บริการแปรรูปเพื่อบริโภคแก่สมาชิกและคนในชุมชน และเพื่อการจำหน่ายเป็นผลิตภัณฑ์ของกลุ่มไม่สมดุลกับกำลังการผลิตของเครื่องสีข้าวที่มีอยู่ ทางจังหวัดนครศรีธรรมราชเห็นว่าเป็นความจำเป็นที่ต้องให้การสนับสนุนในการส่งเสริมการทำนาในพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง
whiteจากการจัดแสดงและจำหน่ายในโอกาสต่าง ๆ ทำให้ได้รู้จักคุ้นเคยสามารถเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายกับกลุ่มต่าง ๆ เช่น กลุ่มวิสาหกิจชุมชนข้าวซ้อมมือบ้านเพิง ตำบลบ้านเพิง อำเภอปากพนัง ศูนย์ข้าวชุมชนตำบลควนชุม อำเภอร่อนพิบูลย์ และกลุ่มเกษตรกรทำนาในพื้นที่โครงการแกล้งดิน บ้านควนโถ๊ะ ตำบลแหลม อำเภอหัวไทร ทั้งการผลิต การตลาด และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ สร้างความเหนียวแน่นขยายเครือข่ายเพิ่มมากขึ้นต่อไป

Print

โดย สำนักประสานงานโครงการพื้นที่ ๔