เศรษฐกิจพอเพียง : เรือนจำชั่วคราวเขากลิ้ง เรือนจำพอเพียงตามแนวพระราชดำริ

4-55-7_001

whiteดูหลายท่านคงนึกไม่ถึงว่าสถานที่ในภาพนี้คือเรือนจำ ด้วยลักษณะอาคารที่สร้างจากดินและการออกแบบที่มีเอกลักษณ์ไม่เหมือนกับเรือนจำอื่น ๆ บรรยากาศร่มรื่น มีต้นไม้เขียวขจี ลักษณะคล้ายรีสอร์ท ที่เป็นมากกว่าเรือนจำทำให้นึกสงสัยว่าทำไมเรือนจำนี้สามารถดึงดูดให้ผู้คนเข้ามาแวะเยี่ยมได้เป็นจำนวนมาก

56

whiteหลากหลายคำถามที่เราสงสัยในความมหัศจรรย์ของเรือนจำแห่งนี้ถูกคลี่คลายด้วยคำตอบที่ชัดเจนจาก คุณมิตรารุณห์ พรหมอินทร์ หัวหน้าเรือนจำชั่วคราวเขากลิ้งและเจ้าหน้าที่ที่มาต้อนรับอย่างอบอุ่น คุณมิตรารุณห์ กล่าวว่า “ผู้ต้องขังที่มาอยู่ที่เรือนจำแห่งนี้เป็นผู้ต้องขังที่ประพฤติดี มีกำหนดพ้นโทษไม่เกิน ๕ ปี เจ้าหน้าที่ทุกคนจะปฏิบัติและดูแลผู้ต้องขังในลักษณะผ่อนคลาย ไม่มีโซ่ตรวน ใช้เพียงกฎ ระเบียบ วินัย ที่กำหนดไว้เป็นข้อปฏิบัติเท่านั้น เราเน้นสร้างคนดีและคืนความพอเพียงสู่สังคม ฝึกหัดอาชีพให้ผู้ต้องขังได้มีความรู้ ความชำนาญ และทักษะที่สามารถนำไปประกอบอาชีพเลี้ยงตัวเองและครอบครัว เพื่อเตรียมความพร้อมเมื่อได้รับการปลดปล่อย แล้วนำสิ่งดี ๆ ไปขยายผลสู่ชุมชนได้” แสดงให้เห็นว่าเรือนจำที่นี่เป็น สถานที่ที่สามารถสร้างหลักประกันในการดำเนินชีวิตของผู้ต้องขัง ให้อยู่รอดอย่างมีความสุขได้ด้วยปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

57

whiteการน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของที่นี่มีความโดดเด่นด้านการเกษตรและการฝึกอาชีพที่หลากหลาย และเมื่อผู้ต้องขังเข้ามาในเรือนจำจะสอนให้ปรับตัวเข้าสู่ความพอดี เรียบง่าย สมถะ เดินทางสายกลาง ไม่เบียดเบียนผู้อื่น ใช้ชีวิตตามอัตภาพของตน ไม่ยึดติดกับวัตถุนิยมเรียนรู้การทำการเกษตรแบบผสมผสานเพิ่มเติมจากเรือนจำ รวมไปถึงการประกอบอาชีพที่หลากหลาย โดยใช้ทรัพยากรที่อยู่รอบตัวเป็นสำคัญ สอนให้ผู้ต้องขังมีความเชื่อมั่นในศักยภาพของตนเอง แล้วนำความรู้ไปประกอบอาชีพภายหลังพ้นโทษจนสามารถสร้างรายได้ พึ่งพาตนเองได้

whiteจากที่เรือนจำต้องประสบกับปัญหางบประมาณไม่เพียงพอ แต่เมื่อทุกคนทุกฝ่ายในเรือนจำให้ความร่วมมือร่วมกันคิด และตัดสินใจน้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในการบริหารองค์กรเพื่อแก้ปัญหาที่ประสบอยู่นั้น ทำให้เรือนจำมีรายได้จากการทำเกษตรผสมผสาน และการประกอบอาชีพที่หลากหลายจนสามารถลดการพึ่งพางบประมาณแผ่นดินได้ มีการปฏิบัติงานโดยยึดหลักธรรมาภิบาล มาตรฐานความโปร่งใส การสร้างบัญชีครัวเรือน มาตรฐานในการใช้เทคโนโลยีโดยประยุกต์ใช้กับหลักวิชาการและภูมิปัญญาท้องถิ่นเหมาะสำหรับการศึกษาดูงาน จากความกระตือรือร้นของคนในเรือนจำที่จะเล่าประสบการณ์ องค์ความรู้ต่าง ๆ สัมผัสได้ถึงความภาคภูมิใจของคนที่นี่ ส่วนเจ้าหน้าที่ในเรือนจำจะได้รับประสบการณ์และความรู้อย่างกว้างขวาง โดยการแสวงหาแหล่งความรู้และจัดส่งเจ้าหน้าที่เข้ารับการฝึกอบรม ดูงานตามศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงที่ประสบผลสำเร็จ มีการเชิญวิทยากร ปราชญ์ชาวบ้านมาให้ความรู้ เรียนรู้กิจกรรมทางการเกษตรและการประกอบอาชีพที่สามารถสร้างรายได้ให้แก่ทางราชการ เพื่อให้เข้าใจในหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงนำไปปฏิบัติ ตลอดจนการปรับปรุงต่อยอด พัฒนา และใช้โอกาสในการศึกษาหาความรู้จากที่ต่าง ๆ มาถ่ายทอดให้ผู้ต้องขังที่เสมือนญาติ จึงทำให้ในบางครั้งจะเห็นผู้ต้องขังที่พ้นโทษแล้วกลับมาเยี่ยมเยือนเรือนจำแห่งนี้

60

whiteจัดอบรมความรู้ให้แก่ผู้ต้องขังเล็งเห็นคุณค่าของเวลา ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งที่มีอยู่รอบตัว เช่น พืชผัก ต้นไม้ หิน ดิน ทราย สามารถนำมาประกอบขึ้นเป็นปัจจัยเพื่อความสมดุลในการดำรงชีวิต เช่น การปลูกทุกอย่างที่กิน การปลูกมะลิ ไม้ดอก ที่สร้างรายได้อย่างงาม การทำน้ำมันไบโอดีเซล เตาหุงต้ม น้ำส้มควันไม้ การเลี้ยงสัตว์เพื่อจำหน่ายและขยายพันธุ์สัตว์ ตั้งแต่ปลา กระต่าย หมู แพะ เป็ด ไก่ดำ สายพันธุ์ภูพานฯ ที่นำมาจากศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานฯ จังหวัดสกลนคร โดยเลี้ยงแบบปล่อยตามธรรมชาติในป่าไผ่ ทำให้ไก่แข็งแรงหากินเองได้ ซึ่งมีการสั่งจองตั้งแต่เพิ่งเริ่มเป็นไข่ นอกจากนั้น มีการสร้างบ้าน อาคารในเรือนจำจากดินที่มีราคาถูกแต่สามารถเป็นเรือนนอนได้อย่างถาวร มีผู้ต้องขังกลายเป็นช่างสร้างบ้านดินที่ชำนาญ โดยมีการทำอิฐบล็อกดินจำหน่าย สร้างรายได้ให้เรือนจำอีกด้วย

whiteสำหรับที่นี่นับเป็นตัวอย่างที่ยอดเยี่ยมแห่งหนึ่งในการสร้างภูมิคุ้มกัน โดยสามารถพึ่งพาตนเองด้านงบประมาณได้ ไม่ต้องรองบประมาณจากส่วนกลาง การบ่มสอนไม่ให้คิดกลับมากระทำผิดซ้ำอีก ให้ตระหนักในคุณธรรมใช้สติปัญญาในการดำเนินชีวิต มีความขยัน อดทน หมั่นเพียร ซื่อสัตย์ สุจริต ไม่โลภ ไม่ตระหนี่ รู้จักแบ่งปัน โดยกำหนดมาตรฐานทางคุณธรรมและจริยธรรมที่ชัดเจน และการส่งเสริมกิจกรรมด้านศาสนา “เรือนจำเรือนธรรม” ที่เป็นรูปธรรมเป็นแนวทางปฏิบัติให้แก่เจ้าหน้าที่และผู้ต้องขัง โดยให้มีการนั่งสมาธิ ตักบาตรฟังธรรมเทศนาจากพระภิกษุสงฆ์

59

whiteทุกวันนี้เรือนจำชั่วคราวเขากลิ้งได้เป็นศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชนแบบครบวงจร โดยทุกการเรียนรู้จะเน้นการประยุกต์ใช้ร่วมกันได้อย่างเหมาะสม ทำให้มีเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานต่าง ๆ รวมทั้งบุคคลทั่วไปสนใจเดินทางมาดูงานและอุดหนุนผลิตภัณฑ์เป็นจำนวนมาก และรายได้จากการจำหน่ายผลผลิตทุกเดือน จะแบ่งปันผลให้กับผู้ต้องขัง โดยหลังพ้นโทษผู้ต้องขังจะมีเงินจำนวนหนึ่งติดตัวไปประกอบอาชีพต่อไปได้ และที่น่าประหลาดใจคือ เรือนจำชั่วคราวเขากลิ้งเป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวที่ดึงดูดความสนใจนักท่องเที่ยวได้เป็นอย่างดี เพราะมีบ้านดินให้บริการพักค้าง อีกทั้งบริเวณใกล้เคียงเรือนจำมีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอีกด้วย

58

whiteความประทับใจของที่นี่คือได้สัมผัสถึงสิทธิเสรีภาพของการรับความรู้ ไม่จำกัดเพศ วัย ตำแหน่ง ฐานะ อาชีพ หรือภูมิหลังที่เคยเปื้อนด้วยการกระทำที่ผิดพลาด แต่หากได้กลับตัวกลับใจใฝ่ทำความดี ซึ่งเราไม่อาจทราบได้ว่าในอนาคตผู้ที่เคยเป็นผู้ต้องขังที่นี่นั้น อาจจะสร้างความยิ่งใหญ่ เป็นแรงบันดาลใจที่เปี่ยมไปด้วยพลัง เป็นแบบอย่างที่น่ายกย่องโน้มน้าวผู้คนให้ “พลิกใจ ใฝ่ดีมีคุณธรรม และสร้างเส้นทางในการดำเนินชีวิตตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ตามรอยพระยุคลบาทพ่อหลวงของปวงชนชาวไทย”

โดย สำนักศึกษาและขยายผลการพัฒนาตามแนวพระราชดำริ

Print