เล่าสู่กันฟัง : การประชุมสัมมนาหญ้าแฝกนานาชาติ ครั้งที่ ๖ ณ เมืองดานัง ประเทศสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม

 

หญ้าแฝกประเทศไทย เกิดจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวซึ่งทรงได้รับแรงบันดาลพระราชหฤทัยจากการอ่านเอกสารของนาย Richard Grimshaw หัวหน้าฝ่ายเกษตรกรรมแห่งภูมิภาคเอเชีย ธนาคารโลก (World Bank) เมื่อวันที่ ๒๒ มิถุนายน ๒๕๓๔ ซึ่งนายสุเมธ ตันติเวชกุล ผู้ช่วยเลขาธิการคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติในขณะนั้น นำขึ้นกราบบังคมทูล ต่อมาได้พระราชทานพระราชดำริให้นายสุเมธฯ นำไปขยายผลต่อไป โดยให้เริ่มทดลองที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดฉะเชิงเทรา และศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเพชรบุรีก่อน หลังจากนั้น ได้พระราชทานพระราชดำริอย่างต่อเนื่องมาตามลำดับ ครอบคลุมเรื่องการใช้หญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำเป็นสำคัญ ตลอดจนการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยการปลูกหญ้าแฝกในรูปแบบต่าง ๆ ตามลักษณะภูมิประเทศที่แตกต่างกันไป นับถึงปัจจุบันได้พระราชทานพระราชดำริเกี่ยวกับหญ้าแฝกแล้วจำนวนไม่น้อยกว่า ๓๐ ครั้ง ประกอบไปด้วยพระราชดำริด้านการศึกษาทดลอง ด้านอนุรักษ์ดินและน้ำ ด้านป้องกันไฟป่า ด้านการขยายพันธุ์ด้านการคุ้มครองสายพันธุ์ ด้านวิธีการปลูก และด้านส่งเสริมขยายผล

 

บทบาทของ สำนักงาน กปร. ในการดำเนินงานด้านหญ้าแฝกกับต่างประเทศเพื่อสนองพระราชดำริ

การดำเนินงานด้านหญ้าแฝกกับต่างประเทศ สำนักงาน กปร. ในฐานะหน่วยงานกลางในการประสานและสนับสนุนการดำเนินงานเพื่อสนองพระราชดำริด้านการใช้หญ้าแฝก ได้เริ่มมีโอกาสดำเนินงานในระดับการสัมมนานานาชาติเมื่อรับการประสานงานจากประธานเครือข่ายหญ้าแฝกโลกเมื่อปี ๒๕๓๙ ขอให้สำนักงาน กปร. เป็นหน่วยงานหลักในการจัดสัมมนาหญ้าแฝกนานาชาติ นอกจากนี้ ประธานเครือข่ายหญ้าแฝกโลกยังได้กราบบังคมทูลเชิญสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์เครือข่ายหญ้าแฝกโลกด้วย โดยสรุปแล้ว สำนักงาน กปร. จึงเป็นหน่วยงานกลางในการจัดสัมมนาหญ้าแฝกนานาชาติและการจัดตั้งเครือข่ายหญ้าแฝกบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิค (PRVN) เนื่องจากเล็งเห็นศักยภาพและความพร้อมของไทย ทั้งในด้านผลการดำเนินงานด้านงานศึกษา วิจัยงานส่งเสริมและขยายผล รวมทั้งการมีนักวิชาการและหน่วยงานที่ปฏิบัติงานหญ้าแฝกจำนวนมาก ประกอบกับความพร้อมเรื่องงบประมาณในการดำเนินการ นับจากนั้นเป็นต้นมา สำนักงาน กปร. จึงได้ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางประสาน เผยแพร่ข้อมูล จัดพิมพ์เอกสารเผยแพร่ จัดการดูงานการฝึกอบรม รวมทั้งจัดสัมมนาหญ้าแฝกนานาชาติ ซึ่งมีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เป็นองค์อุปถัมภ์ของเครือข่ายหญ้าแฝกโลก โดยได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเงินสนับสนุนการจัดการสัมมนาฯ

 

รวมทั้งเงินรางวัล The King of Thailand Vetiver Awards จากมูลนิธิชัยพัฒนา อีกทั้งได้เสด็จฯ ไปทรงเป็นประธานเปิดการสัมมนาฯ และพระราชทานรางวัล The King of Thailand Vetiver Awards ทุกครั้งด้วย ทั้งนี้ การสัมมนานานาชาติได้จัดมาแล้วทั้งสิ้น ๕ ครั้ง ดังนี้

การสัมมนาหญ้าแฝกนานาชาติ ครั้งที่ ๑ ภายใต้หัวข้อหลัก “Vetiver: A Miracle Grass” ณ จังหวัดเชียงรายประเทศไทย

การสัมมนาหญ้าแฝกนานาชาติ ครั้งที่ ๒ ภายใต้หัวข้อหลัก “Vetiver and the Environment and Its Implications” ณ จังหวัดเพชรบุรี ประเทศไทย

การสัมมนาหญ้าแฝกนานาชาติ ครั้งที่ ๓ ภายใต้หัวข้อหลัก “Vetiver and Water” ณ เมืองกว่างโจว สาธารณรัฐประชาชนจีน

การสัมมนาหญ้าแฝกนานาชาติ ครั้งที่ ๔ ภายใต้หัวข้อหลัก “Vetiver and People” ณ เมืองคาราคัส สาธารณรัฐโบลีวาร์แห่งเวเนซุเอลา

การสัมมนาหญ้าแฝกนานาชาติ ครั้งที่ ๕  ภายใต้หัวข้อหลัก “Vetiver and Climate Change” ณ เมืองลัคเนาว์สาธารณรัฐอินเดีย

และครั้งล่าสุดเครือข่ายหญ้าแฝกเวียดนาม (Vietnam Vetiver Network:VNVN) และ SBTV Construction and Advanced Technology Ltd. ได้ร่วมเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมสัมมนาหญ้าแฝกนานาชาติครั้งที่ ๖ ระหว่างวันที่ ๕ – ๘ พฤษภาคม ๒๕๕๘ และศึกษาดูงานระหว่างวันที่ ๙ – ๑๒ พฤษภาคม ๒๕๕๘ ภายใต้หัวข้อหลัก “Vetiver System: Empowering Sustainable Development” ณ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีดานัง เมืองดานัง สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม ในการนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ในฐานะองค์อุปถัมภ์ของเครือข่ายหญ้าแฝกโลกเสด็จฯ ไปทรงเป็นประธานเปิดการสัมมนาฯ และพระราชทานรางวัล The King of Thailand Vetiver Awards โดยมี นายอำพล เสนาณรงค์ องคมนตรี นายสุเมธ ตันติเวชกุล เลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา หม่อมหลวงจิรพันธุ์ ทวีวงศ์ เลขาธิการ กปร. หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจากประเทศไทย และผู้เข้าร่วมประชุม เฝ้าฯ รับเสด็จ

 

กิจกรรมในการประชุมสัมมนาฯ ประกอบด้วยการบรรยายผลการดำเนินงานการวิจัยและส่งเสริมการปลูกและใช้ประโยชน์หญ้าแฝกจากนานาประเทศ นิทรรศการผลการดำเนินงานหญ้าแฝกในประเทศไทยและการแสดงชิ้นงานหัตถกรรมที่ส่งเสริมโดยมูลนิธิชัยพัฒนา และการอบรมหัตถกรรมจากใบหญ้าแฝก โดยผู้แทนเครือข่ายคนรักษ์แฝก ของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) รวมทั้งการศึกษาดูงานการปลูกหญ้าแฝกที่ Laguna Lang Co Resort ณ เมืองเว้ Son Tra Peninsular ณ เมืองดานัง และริมถนนทางหลวงเส้นทางไปเมืองโฮจิมินห์

 

สำนักงาน กปร. ในฐานะหน่วยงานกลางในการดำเนินงานสนองพระราชดำริด้านการดำเนินงานพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการประสานและให้การสนับสนุนการจัดการสัมมนาหญ้าแฝกทั้งในระดับประเทศและนานาชาติเสมอมา จึงให้การสนับสนุนให้คณะนักวิชาการไทยและผู้รับรางวัล The King of Thailand Vetiver Awards ไปนำเสนอผลงานและนำนิทรรศการผลการดำเนินงานหญ้าแฝกในประเทศไทย เพื่อเปิดโอกาสให้นักวิชาการและผู้ปฏิบัติงานหญ้าแฝกในประเทศไทยได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านการรณรงค์การใช้หญ้าแฝกกับนักปฏิบัติงานจากต่างประเทศ อันจะเป็นการเผยแพร่พระเกียรติคุณในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่ได้พระราชทานแนวพระราชดำริให้พัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝกในประเทศไทยอย่างกว้างขวาง ซึ่งที่ผ่านมา ผลการดำเนินงานหญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำและอื่น ๆ ในประเทศไทยได้เจริญก้าวหน้าจนเป็นที่ประจักษ์ทั้งในระดับประเทศและนานาชาติ ตลอดจนนำแนวทางปฏิบัติที่ประสบความสำเร็จในต่างประเทศมาปรับใช้ในประเทศไทย เพื่อให้สามารถสนองพระราชดำริการพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝกระยะต่อไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ นางสุวรรณา พาศิริ รองเลขาธิการ กปร. ได้รับรางวัล Lifetime Achievement Award จาก TVNI Board of Director สำหรับความทุ่มเทและมุมานะมองในการส่งเสริมให้ใช้ประโยชน์จากหญ้าแฝกมาตลอดระยะเวลา ๒๐ ปี

ในงานสัมมนาหญ้าแฝกนานาชาติ ครั้งที่ ๖ นี้ด้วย

 

ผู้ได้รับรางวัล The King of Thailand Vetiver Awards มีดังนี้

รางวัลชนะเลิศด้านงานวิจัยหญ้าแฝกดีเด่น (Outstanding Research)

ประเภทผลงานวิจัยในภาคเกษตรกรรม (Agriculture Application)

ชื่อผลงาน : The Salt Tolerant Vetiver โดย มาลี ณ นคร, มัทรภรณ์ ใหม่คามิ และลิลลี่ กาวีต๊ะ

จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประเทศไทย

ประเภทผลงานวิจัยนอกภาคเกษตรกรรม (Non-agriculture Application)

ชื่อผลงาน : Laboratory-scaled Developments and Field-scaled Implementations of using Vetiver Grass to Remediate Water and Soil Contaminated with Phenol and Other Hazardous Substances from Illegal Dumping at Nong-Nea Subdistrict, Phanomsarakarm District, Chachoengsao Province, Thailand โดย ธนพล เพ็ญรัตน์ และคณะ จากมหาวิทยาลัยนเรศวร ประเทศไทย

รางวัลด้านการส่งเสริมและการใช้งานระบบหญ้าแฝกดีเด่น (Outstanding Dissemination and Application)

ประเภทการส่งเสริมและถ่ายทอดเทคโนโลยี (Dissemination and Technology Transfer)

ชื่อผลงาน : Introduction, Adoption and Expansion of Vetiver System in Congo-Kinshasa, Congo-Brazzaville and Uganda Republics: Experiences Sharing from 2003 to 2004 โดย Alain Ndona จาก Vetiver Network International ประเทศสาธารณรัฐคองโก

ประเภทการใช้งานระบบหญ้าแฝก (Application of the Vetiver System)

ชื่อผลงาน : Application of Vetiver (Vetiveria Zizanioides) as a Bio-technical Slope Protection Measure: Some Success Stories in Bangladesh โดย Mohammad Shariful Islam จาก Department of Civil Engineering, Bangladesh University of Engineering and Technology สาธารณรัฐประชาชนบังกลาเทศ

 

รางวัลด้านการมีส่วนร่วมของประชาชนดีเด่น (Outstanding People Participation)

ประเภทผลตอบแทนด้านเศรษฐกิจสังคม (On-farm Applications and Socio-economic Impacts)

ชื่อผลงาน : Vetiver System Application and Extension for Rural Development in the Mountains of Southern China โดย Liyu Xu and Biao Huang จาก Institute of Soil Science, Chinese Academy of Sciences สาธารณรัฐประชาชนจีน

ประเภทการบรรเทาภัยพิบัติหรือการปกป้องสภาพแวดล้อม (Disaster Mitigation or Environmental Protection)

ชื่อผลงาน : The Research Project to Prevent and Rehabilitate Shallow Landslide in Steep Slope Areas: Case Study at Ban Na Tum Village, Tha U-Thae Sub-district, Kanchanadit District, Surat Thani Province, Thailand โดย ส่งเกียรติ ทานสัมฤทธิ์ จากมูลนิธิ พลังที่ยั่งยืน ประเทศไทย

รางวัลประกาศเกียรติคุณ (Certificate of Excellence)

ด้านงานวิจัยดีเด่น (Outstanding Research)

ประเภทผลงานวิจัยในภาคเกษตรกรรม (Agricultural Application)

๑. The Role of Vetiver Grass in Soil and Water Conservation in South Western Ethiopia: The Case of Tulube Peasant Association; Metu District โดย Tekalign Negash Terefe จาก Menschen FÜ Menschen Foundation สหพันธ์สาธารณรัฐประชาธิปไตยเอธิโอเปีย

๒. Study on Vetiver Grass Planting in Problem Soils and Spatial Database Performed in the Office of Land Development Area โดยจุไรพร แก้วทิพย์, พัฒนา อภิญดา และวัชรินทร์ พลราชม กรมพัฒนาที่ดิน ประเทศไทย

 

 

ประเภทผลงานวิจัยนอกภาคเกษตรกรรม (Non-agricultural Application)

๑. Engineering Characterization of Vetiver Grass System for Shallow Slope Stablization โดย อภินิติ โชติสังกาศ และคณะจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประเทศไทย

๒. Laboratory Investigation of Vetiver Root Reinforcement for Slope Protection โดย สุเชษฐ์ ลิขิตเลอสรวง, บุญรัตน์ โล่ห์วงศ์วัฒน, สิรินทรา วัณโณ และโสมฉาย บุญญานันต์ จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยประเทศไทย

ด้านการส่งเสริมและการใช้งานระบบหญ้าแฝกดีเด่น (Outstanding Dissemination and Application) ประเภทการส่งเสริมและถ่ายทอดเทคโนโลยี (Dissemination and Technology Transfer)

๑. The Promotion and Expansion of Vetiver Handicraft Development โดยประเสริฐ สลิลอำไพ และปรียานุช เอกณรงค์ จาก บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ประเทศไทย

๒. Vetiver System Technology for Prevention and Treatment of Polluted Water and Contaminated Water and Associated Publications on Vetiver System โดย Luu Thai Danh จาก School of Agriculture and Applied Biology, Can Tho University สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม

ประเภทการใช้งานระบบหญ้าแฝก (Application of the Vetiver System)

๑. The Use of Vetiver Technology on Newmont’s Gold Mining Concession at Akyerm in Eastern Region of Ghana โดย Maxwell Oduro จาก Newmont Gold GH LTD สาธารณรัฐกานา

๒. Vetiver for Mine Rehabilitation: Padaeng Zinc Mine, Mae Sot District, Tak Province โดยชัยวัฒน์ เผดิมรอด จากบริษัท ผาแดง อินดัสทรี จำกัด (มหาชน) ประเทศไทย

 

ด้านการมีส่วนร่วมของประชาชนดีเด่น (Outstanding People Participation)

ประเภทผลตอบแทนด้านเศรษฐกิจสังคม (On-farm Applications and Socio-economic Impacts)

๑. Outstanding Dissemination and Application of the Vetiver System in Peru from 2007 to 2015 โดย Alois Kennerknecht จาก Independent contractor สาธารณรัฐเปรู

ทั้งนี้ ยังมีรางวัล TVNI Awards ICV 6 ซึ่งมีทั้งสิ้น ๑๕ รางวัล โดยมีคนไทยได้รับรางวัล ๔ คน ๕ รางวัล คือ

๑. ประเภท Basic Vetiver Plant Research ผลงาน The Salt Tolerant Vetiver โดย มาลี ณ นคร, มัทรภรณ์ ใหม่คามิ และลิลลี่ กาวีต๊ะ จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประเทศไทย

๒. ประเภท Agriculture – Soil And Water Conservation, Research ผลงาน The Research Project to Prevent and Rehabilitate Shallow Landslide in Steep Slope Areas: Case Study at Ban Na Tum Village, Tha U-Thae Sub-district, Kanchanadit District, Surat Thani Province, Thailand โดย ส่งเกียรติ ทานสัมฤทธิ์ จากมูลนิธิพลังที่ยั่งยืน ประเทศไทย

๓. ประเภท Mitigation Of Contaminated Land And Water, Research ผลงาน Laboratoryscaled Developments and Field-scaled Implementations of Using Vetiver Grass to Remediate Water and Soil Contaminated with Phenol and Other Hazardous Substances from Illegal Dumping at Nong-Nea Subdistrict, Phanomsarakarm District, Chachoengsao Province, Thailand โดย ธนพล เพ็ญรัตน์ และคณะ จากมหาวิทยาลัยนเรศวร ประเทศไทย

๔. ประเภท Innovation ผลงาน Management and Monitoring of Vetiver Grass Plantation in Thailand Using Vetiver Grass Tracking System โดย กิตติมา ศิวอาทิตย์กุล และคณะ ประเทศไทย

๕. รางวัล Monty Yudelman Award ผลงาน Management and Monitoring of Vetiver Grass Plantation in Thailand Using Vetiver Grass Tracking System โดย กิตติมา ศิวอาทิตย์กุล และคณะ ประเทศไทย

Print

เรียบเรียงโดย : นางสาวอักษราภัค สำเภาแก้ว

สำนักแผนงานและวิเทศสัมพันธ์